۳۰ اوت ۲۰۲۶ - بر اساس مطالعهای که در کنگره ESC ۲۰۲۶ ارائه و در نشریهThe Lancet Regional Health – Europe منتشر شد، شروع زودهنگام مصرف داروهای استاتین پس از تشخیص دیابت نوع ۲ با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل مرتبط است.
پیشبینی میشود با افزایش جمعیت سالمندان، بار بیماری زوال عقل افزایش یابد. از آنجایی که درمان مؤثری برای این بیماری وجود ندارد، پیشگیری از آن یک اولویت فوری است. طبق گزارش کمیسیون لنست، از لحاظ تئوری میتوان با حذف ۱۴عامل خطر، از بروز نزدیک به نیمی از موارد زوال عقل پیشگیری کرد.
ارائهدهنده این مطالعه، دکتر توماس ترنهامر از بیمارستان دانشگاه کپنهاگ در دانمارک، توضیح داد: «تشخیص و درمان سطوح بالای کلسترول لیپوپروتئین کمچگال (LDL-C) از میانسالی، یکی از این عوامل خطر مهم است. این موضوع ممکن است برای بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ اهمیت ویژهای داشته باشد، زیرا سطح LDL-C بالا در این افراد شایع است و خودِ دیابت یک عامل خطر شناختهشده برای زوال شناختی و زوال عقل محسوب میشود.»
دکتر ترنهامر گفت: « فرضیهٔ ما این بود که شروع زودهنگام استاتینهای کاهنده LDL-C پس از تشخیص دیابت نوع ۲ میتواند با کاهش خطر زوال عقل مرتبط باشد. ما این فرضیه را در یک مطالعه ملی بزرگ با استفاده از روشهای تحلیلی که یک کارآزمایی تصادفیسازیشده را شبیهسازی میکند و برخی از سوگیریهای مرتبط با مطالعات مشاهدهای را کاهش میدهد، آزمایش کردیم.»
پژوهشگران با استفاده از دادههای ثبتشده در دانمارک، ۱۳۲،۵۸۵ فرد را که بین سالهای ۲۰۰۶تا ۲۰۱۹به دیابت نوع ۲ مبتلا شده و پیش از آن استاتین مصرف نکرده بودند، شناسایی کردند و آنها را تا پایان سال ۲۰۲۱ تحت نظر قرار دادند.
سوابق پزشکی این افراد برای یافتن موارد تشخیص زوال عقل بررسی شد. از یک طراحی "شبیهسازی-سانسور-وزندهی" (clone-censor-weight) برای تحلیل بروز زوال عقل در سه گروه استفاده شد: بیمارانی که تا پنج سال پس از تشخیص، استاتین شروع نکردند؛ کسانی که در عرض یک سال پس از تشخیص، استاتین را آغاز کردند (شروع زودهنگام)؛ و کسانی که بین یک تا پنج سال پس از تشخیص، مصرف استاتین را شروع کردند (شروع دیرهنگام).
در طول مدت پیگیری متوسط ۷.۱ سال، ۲.۷ درصداز بیماران به زوال عقل مبتلا شدند. در مقایسه با گروهی که استاتین مصرف نکردند، درمان زودهنگام با استاتین در طول ۱۰سال، با ۱۵ درصد کاهش در خطر نسبی زوال عقل همراه بود. شروع دیرهنگام درمان نیز با ۱۰ درصد کاهش خطر نسبی زوال عقل در ۱۰سال همراه بود. نتایج در زنان و مردان مشابه بود.
دکتر ترنهامر نتیجهگیری کرد: «در افرادی که به دیابت نوع ۲ مبتلا میشوند، مصرف استاتین با کاهش خطر زوال عقل مرتبط بود که این اثر در کسانی که درمان را زودتر شروع کردند، بارزتر بود. به نظر میرسد استاتینها در بیماران دیابتی نوع ۲، با وجود اثرات محافظتیشان علیه بیماریهای قلبی-عروقی، کمتر از حد نیاز استفاده میشوند. یافتههای ما دلیل بالقوه مهم دیگری را نشان میدهد تا اطمینان حاصل شود که بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ و سطحLDL-C بالا، درمان بهموقع با استاتین را دریافت میکنند.»
پروفسور ایزابل گونکالوس، عضو کمیته ارتباطات ESC، در تفسیر این یافتهها گفت: «افراد مبتلا به دیابت نوع ۲از قبل در معرض خطر بیشتری برای زوال عقل هستند و توصیه میشود برای کاهش خطر سکته قلبی و مغزی، کلسترول خود را کاهش دهند. این مطالعه نشان میدهد که شروع استاتینها بلافاصله پس از تشخیص دیابت نوع ۲ ممکن است با کاهش جزئی در خطر زوال عقل نیز مرتبط باشد که نسبت به تأخیر در درمان، مزایای بیشتری دارد.»
وی افزود: «از آنجایی که استاتینها به طور گسترده در دسترس و ارزانقیمت هستند، این یافتهها بالقوه مهم هستند. با این حال، این یک مطالعه مشاهدهای بوده و بنابراین نمیتواند ثابت کند که استاتینها از زوال عقل پیشگیری میکنند. لذا نتایج باید از تحقیقات بیشتر حمایت کرده و به گفتگوهای بین بیماران و پزشکان کمک کند.»
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-08-early-statins-diagnosis-diabetes-dementia.html